Blog

Vermoeid zonder reden? Kijk eens naar je darmen

 

Je voelt je moe, terwijl je eigenlijk niets raars doet. Je slaapt, eet, werkt en leeft zoals altijd. En toch lijkt je energie ergens te lekken. Misschien heb je al van alles geprobeerd, zonder blijvend resultaat. Wat veel mensen niet weten, is dat vermoeidheid vaak niet begint in je hoofd of je agenda, maar dieper ligt. Namelijk in je darmen. Hoe zit dat precies?

 

De stille rol van je darmen bij vermoeidheid

Veel mensen denken bij vermoeidheid aan een druk leven, te weinig slaap of stress. Maar één van de meest onderschatte factoren is de gezondheid van je darmen. Je darmen bepalen niet alleen hoe goed je voeding verteert, maar vormen ook een belangrijk onderdeel van je immuunsysteem. Als er in de darm iets uit balans raakt, bijvoorbeeld door een verstoorde darmflora of een beschadigd darmslijmvlies, ontstaat er vaak een laaggradige ontsteking. Kleine hoeveelheden bacteriën en afvalstoffen kunnen makkelijker door de beschadigde darmwand heen lekken. Het immuunsysteem reageert daar continu een beetje op en maakt steeds lage hoeveelheden ontstekingsstofjes aan, waardoor er chronische prikkeling in de darmwand ontstaat.

 

Waarom verliest je lichaam energie in de darmen?

Omdat de reactie mild is, zijn er meestal geen duidelijke signalen zoals hoge koorts of felle pijn, maar eerder vage klachten. Veelgehoorde klachten zijn een opgeblazen buik, winderigheid, wisselende ontlasting, lichte buikpijn, maar ook algemene vermoeidheid, brain fog en soms gewrichts- of huidklachten. De darmen vormen een groot deel van je immuunsysteem. Wanneer daar onbalans ontstaat, gaat het lichaam in een soort waakstand. Onbalans ontstaat bijvoorbeeld door verkeerde voeding, een verstoord microbioom (de bacteriën in je darmen), stress of medicatiegebruik. Er is dan geen acute ontsteking, maar wel voortdurende, laaggradige activiteit. Dat kost je lijf energie. Veel meer dan je denkt. Soms wel 40 tot 50 procent van je dagelijkse energieverbruik gaat naar dat ‘onzichtbare herstelwerk’. En omdat het vaak langzaam opbouwt, merken mensen pas later hoe moe ze echt zijn. Een oorzaak vinden kan dan erg lastig zijn. Want, waar begin je?

 

Hoe stress en ontsteking samen energie slopen

In tijden van stress maakt het lichaam zich klaar om te vechten of te vluchten. Dat gebeurt via het onwillekeurige zenuwstelsel en leidt tot de aanmaak van stresshormonen zoals cortisol en adrenaline. Handig in noodsituaties, maar niet bedoeld als langdurige stand. In die actieve staat worden andere processen, zoals je spijsvertering en herstel, op een lager pitje gezet. Als daar ook nog laaggradige ontstekingen in de darmen bijkomen, ontstaat er een dubbele belasting. Je lichaam blijft in de overdrive draaien, maar heeft tegelijkertijd onvoldoende ruimte om op te laden. Zo slokt de combinatie van stress en stille ontsteking ongemerkt een groot deel van je energie op.

 

Wat doet vitamine D?

Vitamine D speelt een belangrijke rol in de aanmaak van energie en het functioneren van het immuunsysteem. Toch hebben veel mensen een tekort, zelfs als ze ‘voldoende’ zonlicht krijgen of supplementen slikken. Dat komt omdat de opname en omzetting van vitamine D afhankelijk zijn van meerdere factoren als huidpigment, leeftijd, overgewicht, medicatiegebruik, lever- en nierfunctie en opname via de darm. Een gezonde darmwand en microbioom zijn belangrijk voor het optimaal opnemen van deze vetoplosbare vitamine. Een beschadigde darm, bijvoorbeeld door laaggradige ontsteking, kan de opname verminderen. Een tekort aan vitamine D kan soms niet goed zichtbaar zijn in het bloed, omdat het eerst intracellulair en lokaal actief wordt ingezet voordat het serumgehalte daalt. Klachten als vermoeidheid kunnen dus voorkomen bij ‘normale’ bloedwaarden.

 

 

Wist je dat: ongeveer 60% van de mensen in Nederland in de winter eigenlijk standaard een tekort aan vitamine D hebben? De zonkracht is dan te zwak hier.

 

 

Hoe je darmbacteriën bepalen wat jij met energie doet

Sommige bacteriegroepen, zoals bepaalde Firmicutes (waaronder Clostridia), worden in onderzoeken in verband gebracht met een efficiëntere energie‑opname uit voeding en een grotere neiging tot vetopslag. Andere groepen, waaronder meer Bacteroidetes, worden vaker gezien bij mensen met een slanker profiel en een gunstiger stofwisseling. De verhouding tussen deze en andere bacteriesoorten kan zo mede bepalen hoeveel energie je uit je voeding haalt en hoe je lichaam die inzet of opslaat. Een verstoring in deze balans kan bijdragen aan klachten als vermoeidheid en energiedips. Maar kan ook problemen veroorzaken in bijvoorbeeld voeding, slaap, stress en hormonen.

Als vermoeidheid het enige signaal is

Een cliënt van me met de ziekte van Crohn kwam ooit langs zonder noemenswaardige buikklachten. Zijn stoelgang was redelijk normaal en pijn had hij nauwelijks. Maar hij was al jaren zo moe, dat een middagslaapje de normaalste zaak van de wereld was geworden. Hij had zich erbij neergelegd. Dit hoorde blijkbaar bij hem. Pas toen we gericht aan de slag gingen met voeding, leefstijl en supplementen begon er iets te verschuiven. Langzaam kwam zijn energie terug. Eerst viel het hem nauwelijks op, maar toen hij ineens geen behoefte meer had aan dat middagdutje, besefte hij hoeveel hij jarenlang had ingeleverd. Zijn eigen woorden: ‘Mijn energie was toen een vier. Nu zit ik op een acht.’

 

Eerst wandelen, dan eten: zo werkt je lijf echt

In onze cultuur is het heel normaal om na de lunch op het werk een blokje om te doen. Als dat al gebeurt, want vaak eten we ons broodje achter de laptop om snel door te kunnen naar de volgende vergadering. Dat wandelen na de lunch lijkt een goed moment om de benen te strekken en het eten te laten zakken. Maar evolutionair bekeken werkt het anders: eerst beweeg je om voedsel te zoeken of te jagen, dan eet je rustig en daarna rust je uit om te verteren.

 

Kijk naar een leeuw:

  • Een leeuw jaagt: actie
  • Eet rustig
  • Gaat liggen om te verteren

 

Bij mensen gaat het vaak mis als we tijdens stressmomenten eten. Denk aan vergaderingen, autoritten, of achter de laptop. Het lichaam staat dan nog in de actiestand aangestuurd door het sympathische deel van het autonome zenuwstelsel.   Dit zorgt ervoor dat de spijsvertering minder goed werkt omdat de doorbloeding van maag en darmen afneemt en de aanmaak van spijsverteringssappen achterblijft. De maag staat dus simpelweg niet ‘aan’. Veel mensen voelen zich na zo’n lunch moe, opgeblazen of sloom. Hoewel een wandeling na het eten prettig kan zijn voor de bloedsomloop, helpt het niet direct de spijsvertering. Wandelen voor het eten kan juist het parasympathische zenuwstelsel stimuleren, de ruststand die de spijsvertering bevordert. Dit leidt tot een betere verwerking van het eten en een stabieler energieniveau. Het is een kleine gedragsverandering met een potentieel groot effect op hoe je lichaam het eten verwerkt en hoe je je daarna voelt.

Vermoeidheid is vaak een leefstijlpatroon

Chronische vermoeidheid is meestal het gevolg van jaren waarin het lichaam structureel meer energie is gaan verbruiken dan er beschikbaar is. Te weinig slaap, geen pauzes, altijd maar doorgaan. En dat terwijl het lichaam signalen afgeeft dat het rust nodig heeft. Juist bij mensen met darmproblemen zie je dat hun energieniveau reageert op ritme, voeding, beweging en zelfs op het moment van ademhalen. Het lichaam kan zich pas herstellen als het regelmatig tot rust mag komen.

 

Wat je eet is niet alleen energie, maar ook informatie

Voeding wordt vaak gezien als brandstof, maar in werkelijkheid stuurt het veel meer aan dan alleen je calorieverbranding. Elke maaltijd bevat signaalstoffen: stoffen die je immuunsysteem activeren, ontsteking kunnen versterken of juist herstel bevorderen. Als je darmen uit balans zijn, komen die signalen vaak anders aan. Dan kan zelfs ‘gezond eten’ leiden tot overbelasting, omdat de darmwand prikkelbaar is en het immuunsysteem continu actief blijft. Ook dat kost energie.

 

Beweging: bouwen of breken?

Bij vermoeidheid denken veel mensen dat ze ‘meer moeten doen’ om fitter te worden. Maar als je lichaam al in de overlevingsstand staat, kan intensieve sport juist averechts werken. Je vraagt dan nog meer energie van een systeem dat al op zijn tandvlees loopt. In plaats daarvan helpt rustige, ritmische beweging. Denk aan wandelen of fietsen in rustig tempo. Het gaat dan niet om conditie opbouwen, maar om veiligheid bieden aan je lichaam. Beweging is dan een zachte prikkel die herstel ondersteunt. En juist die benadering blijkt bij mensen met darmgerelateerde vermoeidheid vaak het verschil te maken.

 

Als vermoeidheid blijft terugkomen

Leefstijlaanpassingen kunnen veel doen, maar als vermoeidheid blijft terugkomen of onverklaarbaar heftig is, kan er meer aan de hand zijn. Denk aan verstoringen in het microbioom, chronische ontstekingen, opnamestoornissen van vitamines, of hormonale disbalans. Ook bij aanhoudende darmklachten zonder duidelijke diagnose is het zinvol om verder te kijken. Er zijn uitgebreide mogelijkheden om via ontlastingsonderzoek, bloedwaarden en mijn Vitalfeld Bodyscan in kaart te brengen wat er op de achtergrond speelt. Soms ligt het antwoord dieper dan je zelf kunt voelen en dan wordt het tijd om net als Sherlock Holmes volledig uit te zoeken wat er aan de hand is.

Benieuwd wat jouw lichaam je probeert te vertellen? De Vitalfeld Bodyscan maakt het zichtbaar. Plan een afspraak 

 

 

 


Reviews

Sabine Slob Health Consultancy

Google Reviews
4.5